Wystawiona faktura, zapłacony podatek — i nadal brak pieniędzy na koncie. To codzienność wielu jednoosobowych działalności, które pracują dla większych kontrahentów z długimi terminami płatności. Kasowy PIT, czyli metoda kasowa w podatku dochodowym, ma ten problem ograniczyć: przychód powstaje dopiero wtedy, gdy klient faktycznie zapłaci. Rozwiązanie działa od 1 stycznia 2025 roku, a od 2026 roku objęło znacznie szerszą grupę przedsiębiorców — limit przychodów uprawniający do jego stosowania wzrósł z 1 mln zł do 2 mln zł.
Na czym polega kasowy PIT
W standardowym rozliczeniu przychód powstaje co do zasady w dniu wydania towaru lub wykonania usługi, nie później niż w dniu wystawienia faktury. Nie ma znaczenia, czy kontrahent zapłacił. Przedsiębiorca musi więc wykazać przychód i odprowadzić zaliczkę na PIT z własnych środków, czekając na przelew nieraz kilka miesięcy. Metoda kasowa odwraca tę logikę: datą powstania przychodu jest dzień uregulowania należności. Dopóki faktura nie jest opłacona, nie ma przychodu, nie ma podstawy opodatkowania i nie ma zaliczki. Podatek płacisz z pieniędzy, które już masz.
Kto może wybrać kasowy PIT w 2026 roku
Metoda kasowa jest przeznaczona wyłącznie dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą samodzielnie. Spółki osobowe i kapitałowe są z niej wyłączone. Podstawowym warunkiem jest limit przychodów: w roku poprzedzającym rok podatkowy przychody z działalności nie mogły przekroczyć 2 mln zł. To właśnie ten próg został podniesiony od 2026 roku — wcześniej wynosił 1 mln zł, co ograniczało krąg uprawnionych do najmniejszych firm. Przedsiębiorcy rozpoczynający działalność w danym roku mogą wybrać metodę kasową bez odnoszenia się do limitu, bo nie mają jeszcze przychodów za rok poprzedni.
Kasowy PIT jest dostępny przy opodatkowaniu według skali podatkowej, podatkiem liniowym, w ramach IP Box oraz przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych. Warto pamiętać, że metoda kasowa w PIT to odrębne rozwiązanie niż metoda kasowa w VAT przewidziana dla małych podatników — wybór jednej z nich nie oznacza automatycznie wyboru drugiej.
Których transakcji dotyczy metoda kasowa
To najczęściej pomijany element całej konstrukcji. Kasowy PIT stosuje się wyłącznie do przychodów z transakcji między przedsiębiorcami (B2B) i tylko wtedy, gdy transakcja jest udokumentowana fakturą. Sprzedaż na rzecz konsumentów rozliczasz na zasadach ogólnych, czyli memoriałowo — tak jak dotychczas. Metoda kasowa nie obejmuje też transakcji z podmiotami powiązanymi ani z podmiotami z krajów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową. W praktyce oznacza to, że w jednej firmie mogą równolegle funkcjonować dwa sposoby rozpoznawania przychodu, a księgowość musi je konsekwentnie rozdzielać.
Koszty też rozliczasz kasowo
Metoda kasowa działa w obie strony. Jeśli ją wybierzesz, koszty uzyskania przychodów wynikające z transakcji z innym przedsiębiorcą potrącasz dopiero w roku podatkowym, w którym uregulowałeś zobowiązanie — nie wcześniej niż w dacie poniesienia kosztu. Nieopłacona faktura zakupowa nie obniży więc podstawy opodatkowania. Wyjątkiem są odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, które rozlicza się na dotychczasowych zasadach, niezależnie od momentu zapłaty. Dla firmy, która kupuje na przedpłatę, a sprzedaje z odroczonym terminem, kasowy PIT bywa bardzo korzystny. Dla firmy w odwrotnej sytuacji — niekoniecznie.
Granica dwóch lat i likwidacja działalności
Odroczenie przychodu nie jest bezterminowe. Przychód trzeba rozpoznać najpóźniej w dniu, w którym upływają dwa lata od dnia wystawienia faktury — nawet jeśli kontrahent nigdy nie zapłacił. Drugą granicą jest likwidacja działalności gospodarczej: jeżeli przed jej dniem nie otrzymasz zapłaty, przychód z wystawionych faktur wykazujesz najpóźniej w dacie likwidacji, choćby dwa lata jeszcze nie minęły. Warto też pamiętać o odrębnym obowiązku ewidencyjnym — podatnik stosujący metodę kasową prowadzi ewidencję faktur dokumentujących przychody rozliczane w ten sposób, obok podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub ewidencji przychodów.
Jak i do kiedy zgłosić wybór metody kasowej
Wybór kasowego PIT zgłasza się naczelnikowi urzędu skarbowego w formie oświadczenia — na piśmie albo elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy. Termin dla przedsiębiorców kontynuujących działalność upływa 20 lutego roku podatkowego, w którym metoda ma być stosowana. Jeśli działalność rozpoczynasz w trakcie roku, oświadczenie składasz do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu rozpoczęcia działalności, a przy starcie w grudniu — do końca roku podatkowego. Raz dokonany wybór obowiązuje również w latach kolejnych, więc nie trzeba go co roku ponawiać. Z rezygnacją wiąże się ten sam termin: do 20 lutego zawiadamiasz urząd, że w danym roku wracasz do zasad ogólnych.
Czy kasowy PIT opłaca się w Twojej firmie
Metoda kasowa nie zmniejsza podatku — przesuwa moment jego zapłaty. Największą korzyść odniosą firmy usługowe i podwykonawcze z przewagą sprzedaży B2B, długimi terminami płatności i realnym ryzykiem opóźnień. Mniej zyskają przedsiębiorcy sprzedający głównie konsumentom, otrzymujący zapłatę z góry albo ponoszący duże koszty opłacane z odroczeniem. Przed decyzją warto przeliczyć strukturę własnej sprzedaży i zakupów, a także ocenić, czy program księgowy i sposób prowadzenia dokumentacji poradzą sobie z równoległym stosowaniem dwóch metod.