Każdy przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą płaci co miesiąc składki do ZUS, a ich wysokość zależy od podstawy wymiaru i wybranego wariantu ulgi. W 2026 roku podstawa pełnych składek społecznych wzrosła, ponieważ jest liczona od nowego prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Sprawdzamy, ile wynoszą poszczególne składki w 2026 roku, czym różni się pełny ZUS od ZUS preferencyjnego i Małego ZUS Plus oraz na co zwrócić uwagę przy obliczaniu i opłacaniu składek.
Trzy warianty składek społecznych dla przedsiębiorcy
Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą może opłacać składki na ubezpieczenia społeczne w jednym z trzech wariantów, zależnie od stażu firmy i wysokości osiąganych dochodów. Pierwszy to ulga na start, z której nowy przedsiębiorca może skorzystać przez pierwsze 6 miesięcy prowadzenia działalności — w tym czasie płaci wyłącznie składkę zdrowotną, bez składek społecznych. Drugi wariant to tzw. preferencyjny ZUS, z którego można korzystać przez kolejne 24 miesiące — składki społeczne liczone są wtedy od niższej podstawy. Trzeci wariant to pełny ZUS, czyli składki liczone od podstawy ustalanej co roku na podstawie prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Dodatkowo osoby, które osiągają niewielkie dochody, a nie mogą już korzystać z preferencyjnego ZUS, mogą sięgnąć po Mały ZUS Plus, w którym podstawa składek zależy od dochodu z poprzedniego roku.
Pełny ZUS w 2026 roku — nowa, wyższa podstawa
Podstawę wymiaru pełnych składek społecznych ustala się jako 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok. Na 2026 rok przyjęto prognozowane przeciętne wynagrodzenie w wysokości 9420 zł, co oznacza, że podstawa składek wynosi 5652 zł miesięcznie. Od tej kwoty nalicza się poszczególne składki według stawek: 19,52% na ubezpieczenie emerytalne (1103,27 zł), 8% na ubezpieczenie rentowe (452,16 zł), 2,45% na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe (138,47 zł) oraz — dla większości jednoosobowych firm — 1,67% na ubezpieczenie wypadkowe (94,39 zł). Do tego dochodzi składka na Fundusz Pracy w wysokości 2,45% (138,47 zł). Łącznie przedsiębiorca na pełnym ZUS, opłacający dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, zapłaci w 2026 roku 1926,76 zł miesięcznie składek społecznych wraz z Funduszem Pracy — to kwota bez składki zdrowotnej, którą rozlicza się odrębnie i według innych zasad, zależnych od formy opodatkowania.
Preferencyjny ZUS — niższa podstawa przez 24 miesiące
Przedsiębiorcy, którzy nie prowadzą działalności dłużej niż 24 miesiące (po ewentualnym wykorzystaniu ulgi na start) i spełniają pozostałe warunki ustawowe (m.in. nie wykonują działalności na rzecz byłego pracodawcy, u którego pracowali w tym samym zakresie w ostatnich dwóch latach), mogą opłacać składki społeczne od obniżonej podstawy. W 2026 roku wynosi ona 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli 1441,80 zł (minimalne wynagrodzenie w 2026 roku to 4806 zł brutto). Od tej niższej podstawy nalicza się te same procentowe stawki co przy pełnym ZUS, dzięki czemu miesięczne obciążenie z tytułu ubezpieczeń społecznych jest kilkukrotnie niższe niż w wariancie pełnym.
Mały ZUS Plus — składki od dochodu
Kolejną możliwością obniżenia składek jest Mały ZUS Plus, dostępny dla przedsiębiorców, którzy w poprzednim roku kalendarzowym prowadzili działalność przez co najmniej 60 dni i nie przekroczyli limitu przychodu. Podstawę składek społecznych ustala się wtedy indywidualnie, na podstawie dochodu osiągniętego w poprzednim roku, co w praktyce oznacza niższe składki dla osób z niewielkimi zyskami. Z ulgi nie skorzystają jednak przedsiębiorcy rozliczający się kartą podatkową (przy jednoczesnym zwolnieniu z VAT), osoby korzystające akurat z preferencyjnego ZUS, świadczący usługi na rzecz byłego pracodawcy ani ci, których przychody w poprzednim roku przekroczyły ustawowy limit.
Terminy płatności i o czym warto pamiętać
Przedsiębiorca opłacający składki wyłącznie za siebie (bez pracowników i zleceniobiorców) rozlicza się z ZUS do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który należne są składki. Warto pilnować tego terminu niezależnie od wybranego wariantu, ponieważ nieterminowa wpłata oznacza odsetki za zwłokę, a w skrajnych przypadkach może wpłynąć na ciągłość niektórych ubezpieczeń, np. chorobowego. Dobrze też na bieżąco sprawdzać, czy nadal spełnia się warunki korzystania z danej ulgi — utrata prawa do preferencyjnego ZUS czy Małego ZUS Plus w trakcie roku oznacza konieczność przejścia na wyższe składki od kolejnego miesiąca.